Discover

Σκύλοι βοηθοί: Πώς αλλάζουν τις ζωές ανθρώπων που έχουν ανάγκη

Πώς οι σκύλοι βοηθοί μπορούν να αλλάξουν τη ζωή των ατόμων με αναπηρία ‒ Η ιστορία του Μάικ και του Γιώργου ‒ Η εκπαιδεύτρια σκύλων Έλενα Παλάγκα παραθέτει συνέντευξη στο JuniorNews

Η Έλενα Παλάγκα, εκπαιδεύτρια σκύλων, με εξειδίκευση στην εκπαίδευση σκύλων βοηθών για ΑΜΕΑ, μέσω της συνέντευξης που παρέθεσε στο JuniorNews μίλησε για την αξία των σκύλων βοηθών στη ζωή των ατόμων με αναπηρία, για την ιστορία του Μάικ και του μικρού Γιώργου αλλά και για τον Οργανισμό που έχει ιδρύσει η ίδια, Nina Service Dogs.

  • Τι σε ώθησε να γίνεις εκπαιδεύτρια σκύλων βοηθών;

Η επιλογή μου να εξειδικευτώ στην εκπαίδευση των σκύλων βοηθών για ΑΜΕΑ ήρθε μέσα από την πολυετή εμπειρία στην εκπαίδευση σκύλων και την αλληλεπίδραση που είχα μαζί τους.

Οι σπουδές μου ως εκπαιδεύτριας σκύλων ξεκίνησαν σε πολύ μικρή ηλικία, όταν ακόμα ήμουν μαθήτρια στο λύκειο. Βρισκόμουν στις  ΗΠΑ μέσω υποτροφίας ενός προγράμματος ανταλλαγής μαθητών και τα απογεύματα μετά το σχολείο φοιτούσα σε μια σχολή εκπαίδευσης σκύλων, από την οποία πήρα και το πρώτο μου πτυχίο αλλά και την πρώτη μου επαγγελματική εμπειρία, καθώς έφτασα στο επίπεδο να διδάσκω.

Τα ταξίδια μου στην Αμερική συνεχίστηκαν, και κάθε ταξίδι στόχο είχε την περαιτέρω εκπαίδευσή μου και τον εμπλουτισμό γνώσεων στο αντικείμενο που αγαπούσα. Το National K9 στο Οχάιο είναι μια από τις μεγαλύτερες και αναγνωρισμένες ακαδημίες εκπαιδευτών σκύλων στον κόσμο. Η πρώτη φορά που ασχολήθηκα και γνώρισα το κομμάτι εκπαίδευσης σκύλων βοηθών ήταν κατά τη διάρκεια της φοίτησής μου στο National K9.

Η εκπαίδευση των σκύλων βοηθών με κέρδισε αμέσως, καθώς διαπίστωσα τις απίστευτες ικανότητές τους, ενώ έναυσμά μου αποτέλεσε όλη αυτή η εμπειρία. Ήταν πλέον ξεκάθαρο μέσα μου ότι ήθελα να ασχοληθώ με αυτό. Η εκπαίδευση σκύλων βοηθών δεν είναι απλή υπόθεση, ούτε εύκολη, ενώ απαιτεί πολλές γνώσεις και εκπαιδευτικές ικανότητες, καθώς είναι ένα τελείως διαφορετικό και ιδιαίτερο πεδίο στην εκπαίδευση σκύλων.

Οι σκύλοι βοηθοί βελτιώνουν τη ψυχική και σωματική υγεία

Το 4 Paws For Ability, με έδρα τις ΗΠΑ, είναι ο μεγαλύτερος οργανισμός σκύλων βοηθών παγκοσμίως. Με την υποτροφία μου στο 4 Paws For Ability απέκτησα όλη την εξειδίκευση, γνώση και εμπειρία και πιστοποιήθηκα ως πιστοποιήτρια σκύλων βοηθών και ομάδων και εξειδικευμένη εκπαιδεύτρια σκύλων βοηθών για παιδιά, ενηλίκους, άτομα τρίτης ηλικίας με ορατές και μη ορατές αναπηρίες, όπως σύνδρομα και διαταραχές.

Στο 4 Paws For Ability ήρθα σε επαφή και δούλεψα με παιδιά και ενηλίκους με διάφορες αναπηρίες, κατανοώντας ακόμη περισσότερο τις ανάγκες αυτών των ατόμων, την προσφορά και την αξία των σκύλων βοηθών αλλά και τη σοβαρότητα, την υπευθυνότητα και τη γνώση που χρειάζεται να διαθέτει ένας εκπαιδευτής που καλείται να αναλάβει ένα τόσο σημαντικό έργο. Η απόκτηση ενός σκύλου βοηθού φέρνει σημαντικές αλλαγές στη ζωή των ατόμων με αναπηρία. Μελέτες επιβεβαιώνουν πως η βελτίωση της ψυχικής και σωματικής τους υγεία είναι μεγάλη, κάνοντας το έργο αυτό αξιοθαύμαστο.

Η αγάπη μου για τους σκύλους, η επιθυμία μου να μοιραστώ και να δείξω τις ικανότητές τους στον κόσμο αλλά και η προσφορά αυτού του έργου στις ευάλωτες ομάδες αποτέλεσαν το έναυσμα για να ιδρύσω τον οργανισμό Nina Service Dogs.

Σκύλοι βοηθοί ΑΜΕΑ

  • Πόσο χρόνο χρειάζεται ένας σκύλος μέχρι να αποφοιτήσει από τη σχολή;

Η διαδικασία εκπαίδευσης ενός σκύλου βοηθού είναι χρονοβόρα. Τα κουτάβια επιλέγονται έπειτα από ειδικά τεστ προσωπικότητας, ταμπεραμέντου σε ηλικία 7 εβδομάδων και ξεκινούν αμέσως την εκπαίδευσή τους. Δουλεύονται για έναν ιερό και δύσκολο σκοπό, αλλά δεν καταφέρνουν όλοι οι σκύλοι να ολοκληρώσουν το πρόγραμμα και να αποφοιτήσουν από τη σχολή. Αν και η επιλογή γίνεται με μεγάλη προσοχή από ειδικά εκτροφικά προγράμματα, έτσι ώστε να μειωθεί το ρίσκο αυτό, κάποια από αυτά τα σκυλιά δεν καταφέρνουν να τελειώσουν το πρόγραμμα και να πιστοποιηθούν.

Η εκπαίδευση ενός σκύλου βοηθού διαρκεί περίπου δύο χρόνια και αξιολογείται καθημερινά. Η εκπαίδευση περιλαμβάνει την  προεκπαίδευση του σκύλου, την κοινωνικοποίησή του, την εκμάθηση βασικών εντολών και στη συνέχεια, όταν φτάσει στην ηλικία των 6-8 μηνών, ξεκινάει η εξελιγμένη εκπαίδευσή του. Στην εξειδικευμένη εκπαίδευση που ακολουθεί, ο σκύλος εκπαιδεύεται πάνω σε συγκεκριμένα καθήκοντα εργασίας, ανάλογα με τις υπηρεσίες που καλείται να προσφέρει αργότερα στο άτομο που θα συντροφεύει.  Αυτό σημαίνει πως μαθαίνει να εκτελεί συγκεκριμένες εντολές, καθώς η εκπαίδευση γίνεται εξατομικευμένα για κάθε περίπτωση και αναπηρία.

Μόλις ο σκύλος ολοκληρώσει την εκπαίδευσή του με τον εκπαιδευτή, ξεκινάει η διαδικασία εκπαίδευσής του με τον χειριστή του (άτομο με αναπηρία) και την οικογένειά του, η οποία διαρκεί περίπου έναν μήνα. Μετά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης της ομάδας (σκύλου βοηθού και χειριστή), και εφόσον περάσουν με επιτυχία όλα τα απαραίτητα τεστ, πιστοποιούνται ως ομάδα και έχουν ελεύθερη πρόσβαση σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους βάσει νομοθεσίας.

  • Έχετε μια συγκεκριμένη μέθοδο ή φιλοσοφία με την οποία εκπαιδεύετε τους σκύλους; 

Ο Οργανισμός μας ακολουθεί τις μεθόδους εκπαίδευσης και τη φιλοσοφία του αμερικανικού οργανισμού 4 Paws For Ability, τηρώντας όλα τα κριτήρια και τις μεθόδους εκπαίδευσης που θέτουν και οι παγκόσμιες ομοσπονδίες σκύλων βοηθών και επαγγελματιών στον τομέα των σκύλων που ανήκουμε.

Η εκπαίδευση ενός σκύλου βοηθού απαιτεί χρόνο, υπομονή, επιμονή, κατανόηση  και αγάπη, και είναι αυτά που ο ίδιος σκύλος θα δώσει αργότερα στον μελλοντικό του χειριστή και στο άτομο με αναπηρία που θα βοηθά. Σημαντικό ρόλο παίζει η σχέση μεταξύ του σκύλου και του εκπαιδευτή του.

Όπως και οι άνθρωποι, έτσι και οι σκύλοι έχουν διαφορετικούς χαρακτήρες, και ένας έμπειρος  εκπαιδευτής πρέπει να βρει τον πιο σωστό και αποτελεσματικό τρόπο για να αλληλεπιδράσει και να τον εκπαιδεύσει.

Η όλη διαδικασία αρχικά μοιάζει με ένα παιχνίδι για τον σκύλο, ενώ πρέπει να είναι ευχάριστη για τον ίδιο και τον εκπαιδευτή του. Ο σκύλος μαθαίνει έχοντας κίνητρο το παιχνίδι, το φαγητό και την αλληλεπίδρασή του με τον εκπαιδευτή του.

Οι εκπαιδευτές μιμούνται τα άτομα με αναπηρία για να εκπαιδεύσουν τους σκύλους

Οι σκύλοι βοηθοί που φτάνουν μέχρι το τέλος είναι αυτοί που χαίρονται και αποζητούν να δουλεύουν χωρίς πίεση, γι’ αυτό και επιλέγουμε και αξιοποιούμε τα σκυλιά με βάση τα ταλέντα τους: ένας σκύλος που δεν δείχνει ενδιαφέρον στο να ανακαλύψει ένα κρυμμένο παιχνίδι ή να ψάξει για μια συγκεκριμένη οσμή δεν θα ήταν κατάλληλος για σκύλος ανίχνευσης και ειδοποίησης διαβήτη ή επιληπτικής κρίσης, οπότε θα ήταν άσκοπο και άδικο να τον πιέσουμε για κάτι τέτοιο.

Οι εκπαιδευτές πρέπει να μιμηθούν τα άτομα με αναπηρία για να εκπαιδεύσουν τους σκύλους βοηθούς, κι αυτό δεν είναι πάντοτε εύκολο. Ένας σκύλος βοηθός, όπως ακριβώς το ορίζει και η λέξη, είναι ένα ακόμη βοήθημα για το άτομο με αναπηρία, όμως παραμένει ένας ζωντανός οργανισμός που αισθάνεται, πονάει, κουράζεται, χαίρεται και έχει τις ανάγκες του.

Είτε ο σκύλος βρίσκεται σε διαδικασία εκπαίδευσης είτε έχει αποφοιτήσει και είναι πια σκύλος βοηθός, η φιλοσοφία μας είναι η ίδια: η ομάδα «σκύλος και χειριστής» πρέπει να λειτουργεί με αγάπη, σεβασμό και κατανόηση, αμφίδρομα.

  • Πόσα σκυλιά έχεις; Είναι όλα βοηθοί;

Ο Οργανισμός μας έχει εκπαιδεύσει μέχρι σήμερα 14 σκύλους. Οι έξι από αυτούς κατάφεραν να πιστοποιηθούν και να γίνουν σκύλοι βοηθοί, οι τρεις σκύλοι βοηθοί συνεδριών, δύο βρίσκονται υπό εκπαίδευση, δύο αποσύρθηκαν από το πρόγραμμα και ζουν με τις ανάδοχες οικογένειές τους και ένας αγαπημένος μας σκύλος βοηθός «έφυγε» από κοντά μας λόγω ενός προβλήματος υγείας.

Σκύλοι βοηθοί Έλενα

  • Ποια είναι η καθημερινότητά σας στα χρόνια του κορονοϊού;

Aυτή η κατάσταση που βιώνουμε είναι πρωτόγνωρη για όλους μας. Η καθημερινότητά μας είναι δύσκολη και προσπαθούμε να προσαρμοστούμε στα νέα δεδομένα παραμένοντας αισιόδοξοι. Οι σκύλοι βοηθοί συνεχίζουν την εκπαίδευσή τους, είναι κάτι που δεν σταματάει ποτέ, με τη μόνη διαφορά πως δεν μπορούμε να επισκεφθούμε δομές ατόμων με αναπηρία και τις οικογένειες του Οργανισμού μας. Πολλές φορές έχουμε αξιοποιήσει την τεχνολογία, αλλά η φυσική παρουσία και η επαφή δεν αντικαθίστανται.

Εν μέσω της πανδημίας του κορονοϊού καταφέραμε, με μεγάλη δυσκολία αλλά επιτυχημένα, να υλοποιήσουμε ένα μέρος των  εγκεκριμένων προγραμμάτων και δράσεών μας, πραγματοποιώντας 120 συνεδρίες και επισκέψεις σε παιδιά με αναπηρία σε οκτώ πόλεις και την παράδοση δύο σκύλων βοηθών σε αντίστοιχα άτομα με αναπηρία.

Με το νέο κύμα της πανδημίας και τη συνέχιση του lockdown και των περιοριστικών μέτρων, τα εγκεκριμένα προγράμματα χορηγιών που εξασφαλίσαμε και αφορούν επισκέψεις μας σε δομές με παιδιά με αναπηρία και άτομα τρίτης ηλικίας με άνοια, από τα κοινωφελή ιδρύματα Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και Ίδρυμα ΤΙΜΑ, μεταφέρθηκαν για το 2021.

Ευχόμαστε να επανέλθουμε σύντομα στην κανονική μας λειτουργία, τη γρήγορη επιστροφή στους ανθρώπους ευάλωτων ομάδων που περιμένουν τους σκύλους βοηθούς, για να μπορέσουμε να αρχίσουμε να οργανώνουμε δράσεις και εκδηλώσεις και να συνεχιστεί το έργο μας.

  • Τι οραματίζεσαι ως εκπαιδεύτρια σκύλων βοηθών; 

Όραμά μου είναι να μπορέσει και η Ελλάδα να φτάσει στο επίπεδο που βρίσκονται άλλες χώρες του εξωτερικού, όπως η Αμερική, που ξέρω πολύ καλά πώς λειτουργεί το έργο των σκύλων βοηθών.

Να υπάρξει ενδιαφέρον, υποστήριξη και χρηματοδότηση από το κράτος. Χρειάζεται μεγάλη οικονομική υποστήριξη από αυτό, έτσι ώστε να υπάρξουν οι κατάλληλες συνθήκες, να δημιουργηθούν οι κατάλληλες εγκαταστάσεις κέντρων εκπαίδευσης και για τους σκύλους βοηθούς και για τους σκύλους οδηγούς τυφλών, με εξειδικευμένο προσωπικό, ώστε να μπορούν να αποκτήσουν όλοι όσοι επιθυμούν και πληρούν τις προϋποθέσεις έναν σκύλο βοηθό. Θα ήθελα να δω όλη αυτή την προσπάθεια να αγκαλιάζεται και να υποστηρίζεται, αλλά πιστεύω ότι έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας.

  • Τι συμβουλεύεις όσους επιθυμούν σκύλο βοηθό; 

Τους συμβουλεύω να το σκεφτούν πολύ σοβαρά πριν αποκτήσουν σκύλο βοηθό. Οι σκύλοι βοηθοί μπορούν να προσφέρουν και να βοηθήσουν ουσιαστικά ένα άτομο με αναπηρία, όμως με την απόκτησή τους ο χειριστής αποκτά και πολλές υποχρεώσεις.

Πάντα αναφέρω τις διαφορές που έχουν οι σκύλου βοηθοί από τους σκύλους συντροφιάς. Κάποιοι καταλήγουν μετά τη συζήτησή μας πως ένας σκύλος βοηθός δεν θα τους εξυπηρετούσε, αντίθετα ένας σκύλος συντροφιάς θα τους αρκούσε. Σαφώς και οι σκύλοι βοηθοί είναι και συντροφιάς, αλλά ένας ειδικά εκπαιδευμένος σκύλος βοηθός, που έχει βάσει νομοθεσίας ελεύθερη πρόσβαση σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους, έχει και άλλες υποχρεώσεις. Πρέπει να ακολουθεί ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα, να συντηρείται η εκπαίδευσή του, να είναι υγιής, να βρίσκεται πάντα με τον χειριστή του. Επίσης, δεν μπορεί να έρχεται σε επαφή με σκύλους που δεν γνωρίζει ο χειριστής του ούτε να παρακαλάει κάτω από το τραπέζι για φαγητό ή να γαβγίζει μπαίνοντας σε ένα νοσοκομείο, ενώ δεν επιτρέπεται να τον χαϊδεύουν και να του μιλούν εν ώρα εργασίας. Με λίγα λόγια, οι σκύλοι βοηθοί πρέπει να παραμείνουν σκύλοι βοηθοί και όχι να καταλήξουν, από λάθος χειρισμό, να γίνουν κατοικίδια.

Όσον αφορά τα παιδιά με αναπηρία, συχνά με ρωτούν οι γονείς αν το παιδί μπορεί να είναι ανεξάρτητο, να χειρίζεται τον σκύλο, να πηγαίνει βόλτα μαζί του κ.ά. Η απάντηση είναι πως η ομάδα απαρτίζεται από τον ενήλικο εκπαιδευμένο χειριστή, το παιδί και τον σκύλο βοηθό. Ο σκύλος είναι ένα ακόμη βοήθημα, δεν μπορεί να αντικαταστήσει καμία φαρμακευτική αγωγή, κανέναν γιατρό, ούτε τον ενήλικο που είναι υπεύθυνος για το παιδί.

  • Πες μας την ιστορία του Μάικ 

Ο Μάικ είναι ένα Labrador Retriever και είναι ο πρώτος πιστοποιημένος σκύλος βοηθός στην Ελλάδα. Πιο συγκεκριμένα, είναι ο πρώτος σκύλος βοηθός πολλαπλών υπηρεσιών που έπειτα από δύο χρόνια εκπαίδευσης, τον Οκτώβριο του 2017, παραδόθηκε στον 6χρονο Γιώργο Μάνη και έγινε ο καλύτερός του φίλος και ο φύλακας άγγελός του.

Ο Γιώργος νόσησε όταν ήταν 3 ετών ‒ το 2014 διαγνώστηκε με όγκο στο κεφάλι. Ο καρκίνος αφαιρέθηκε με χειρουργείο που έγινε στη Γερμανία, όμως ο όγκος είχε πιάσει όλα τα νεύρα σαν αράχνη, οπότε η αφαίρεσή του προκάλεσε στον Γιώργο κινητικές δυσκολίες, προβλήματα στην ομιλία και στο ένα του μάτι. Η ψυχολογία του ήταν άσχημη, δεν ήθελε να βγαίνει έξω, έκλαιγε συνεχώς και είχε άρνηση για όλα.

Δεν μπορούσε να καταλάβει γιατί από τη μια μέρα στην άλλη σταμάτησε να μιλάει και να περπατάει. Ένα παιδί καθ’ όλα φυσιολογικό και χωρίς νοητική στέρηση, που κατανοούσε τα πάντα, δεν μπορούσε να καταλάβει πώς όλα άλλαξαν τόσο ξαφνικά.

Βελτιώθηκε η ομιλία του Γιώργου

Οι γονείς του, ύστερα από έρευνα στο διαδίκτυο, ήρθαν σε επικοινωνία μαζί με μένα και τον Οργανισμό και πήραν τη μεγάλη απόφαση να αποκτήσει ο Γιώργος σκύλο βοηθό. Σήμερα δηλώνουν πως ο Μάικ είναι η πιο  σωστή απόφαση της ζωής τους. Ο σκύλος εκπαιδεύτηκε εξατομικευμένα για τις ανάγκες του Γιώργου.

Με το ειδικό σαμάρι ισορροπίας που φοράει παρέχει ισορροπία και κίνητρο στον Γιώργο, ο οποίος φορώντας και τους νάρθηκες στα πόδια του κάνει βήματα και περπατάει με τη βοήθεια του Μάικ. Οι δυο τους δουλεύουν και στο φυσικοθεραπευτήριο αλλά και στην εργοθεραπεία μαζί με τους ειδικούς του Γιώργου. O Μάικ βοηθάει τον Γιώργο και στη λογοθεραπεία του, ο οποίος έχει ήδη μεγάλη βελτίωση στην ομιλία, ενώ έχει καταφέρει να αρθρώσει μέχρι και τρισύλλαβες λέξεις για χατίρι του Μάικ, του  Μπου-μπου-να του, όπως τον αποκαλεί.

Ο Μάικ είναι ο πρώτος σκύλος βοηθός που μπήκε στο Παίδων

Εκπαιδεύτηκε να ειδοποιεί τους γονείς του Γιώργου γαβγίζοντας όταν εκείνος προσπαθεί να κατέβει από τον καναπέ ή το αναπηρικό αμαξίδιο με κίνδυνο να πέσει και να χτυπήσει. Πλέον ο Γιώργος δεν κινδυνεύει, ενώ η φιλία που αναπτύχθηκε μεταξύ τους είναι πολύ δυνατή και η παρέα του Μάικ τόσο σημαντική, καθώς ο ένας έχει τον άλλον και παίζουν με τις ώρες μαζί.

Η ζωή του Γιώργου άλλαξε, αφού ο Μάικ τον βοήθησε να βγει από τη φούσκα που είχε κλειστεί, να κάνει νέους φίλους και να ζει χαρούμενος τη ζωή του. Αυτή είναι μια αληθινή ιστορία για το πώς ένας σκύλος βοηθός κατάφερε να αλλάξει τη ζωή ενός παιδιού και της οικογένειάς του.

Διαβάστε επίσης: Καλύτερη η κοινωνικο-συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών που μεγαλώνουν με σκυλιά

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ

Μάγια χουζούρια, του Κώστα Χαραλά

«Μάγια χουζούρια», το παιδικό βιβλίο του συγγραφέα Κώστα Χαραλά - Η μαμά του Ντέμη προσπαθεί να καταλάβει γιατί ο γιος της αργεί να ξυπνήσει...

Αυτός είναι φίλος μου, της Μαριάννας Κουμαριανού

Η συγγραφέας Μαριάννα Κουμαριανού με το βιβλίο της «Αυτός είναι φίλος μου» μας μεταφέρει στη μακρινή Άπω Ανατολή και μας συστήνει με τον κόσμο...

Γεωργία Λάττα: Ονειροπόλα κι ακόμη παιδί

Η συγγραφέας Γεωργία Λάττα αγαπάει να γράφει και αυτό φαίνεται τόσο από τη μεγάλη της βιβλιογραφία, όσο και από την αρθρογραφία της σε έντυπα...

Τέσσερις τύποι γονέα και οι επιπτώσεις στα παιδιά τους – Ποιο είναι το δικό σας;

Το στυλ γονέα που έχετε μπορεί να έχει πολλές επιπτώσεις στο παιδί σας. Από το πόσο ζυγίζει μέχρι το πώς αισθάνεται για τον εαυτό...

Πώς θα βοηθήσετε τα παιδιά σας με τα μαθήματα του σχολείου

Μερικά tips για να βοηθήσετε τα παιδιά με τα σχολικά μαθήματα Πολλές φορές τα μαθήματα του σχολείου προκαλούν πονοκέφαλο στους γονείς, όμως μπορείτε να διαχειριστείτε...