Discover

Αδελφική αντιζηλία: Γιατί τα παιδιά μαλώνουν;

Όλοι οι γονείς που μεγαλώνουν αδέλφια, ιδανικά θέλουν να είναι αγαπημένα, γιατί πρόκειται για τη μοναδική σχέση που θα τα συντροφεύει για το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής τους. Όμως η αντιζηλία ανάμεσα στα αδέλφια απασχολεί τις περισσότερες οικογένειες. Σύμφωνα με τις οδηγίες του Ινστιτούτου Υγείας Παιδιού, η ζήλια είναι μία αναμενόμενη και φυσιολογική αντίδραση του μεγαλύτερου παιδιού όταν γεννηθεί το μικρότερο.

Συγκεκριμένα, αυτό δείχνει ότι το μεγαλύτερο παιδί είναι κατάλληλα προσκολλημένο στους γονείς του και με τον τρόπο αυτό ανταποκρίνεται στην απειλή που αντιλαμβάνεται στη σχέση του μαζί τους. Σε αυτό το πλαίσιο, η εμφάνιση συμπεριφορών που δείχνουν ζήλια δεν θα πρέπει να ερμηνεύεται αρνητικά.

Τα παιδιά είναι φυσικό να ζητούν κατ’ αποκλειστικότητα την προσοχή, τη φροντίδα και την αγάπη των γονέων τους. Δεν θέλουν να μοιραστούν τίποτα –αυτό θα το μάθουν σιγά-σιγά– και ζηλεύουν κάθε στιγμή και με κάθε αφορμή. Πολλές φορές και οι ίδιοι οι γονείς νιώθουν αδύναμοι να διαχειριστούν τα δικά τους συναισθήματα απέναντι στα δύο παιδιά, ενώ η σωματική εξάντληση από τη φροντίδα του νέου μωρού μειώνει την ικανότητά τους να ανταποκρίνονται στις σωματικές και ψυχικές ανάγκες του άλλου παιδιού.

Η αδελφική αντιζηλία εκδηλώνεται με διάφορους τρόπους, όπως:
  •  Επιθετικότητα που απευθύνεται συχνότερα προς τη μητέρα, αλλά μπορεί να απευθύνεται και στο μωρό, τον πατέρα, τους συμμαθητές, τον εαυτό του.
  •  Αταξίες και μη συμμόρφωση προς τους κανόνες της οικογένειας.
  •  Παλινδρόμηση (διαταραχές ύπνου, τραυλισμό, δάχτυλο στο στόμα, βρέξιμο κρεβατιού, άρνηση σίτισης και μωρουδιστική ομιλία).
  •  Προσκόλληση συνήθως στη μητέρα, εξαρτημένη συμπεριφορά και αυξημένες απαιτήσεις.
Γιατί τα παιδιά μαλώνουν

Οι λόγοι για τους οποίους δύο αδέλφια θα τσακωθούν εξαρτώνται από την ηλικία και τις ανάγκες τους. Για παράδειγμα, τα νήπια προστατεύουν τα παιχνίδια και τα υπάρχοντά τους και μαθαίνουν να διεκδικούν τη θέλησή τους. Αν λοιπόν ένα μωρό πάρει το παιχνίδι του μεγάλου, τότε αυτό θα αντιδράσει επιθετικά. Τα παιδιά σχολικής ηλικίας, έχουν συχνά μια ισχυρή έννοια της δικαιοσύνης και της ισότητας, οπότε ίσως να μην καταλαβαίνουν γιατί τα αδέλφια άλλων ηλικιών αντιμετωπίζονται διαφορετικά ή αισθάνονται σαν ένα παιδί να έχει μία άλλου είδους μεταχείριση.

Οι έφηβοι, από την άλλη πλευρά, αναπτύσσουν την αίσθηση της ατομικότητας και της ανεξαρτησίας και ενδέχεται να δυσαρεστηθούν όταν τους επιβάλλεται η φροντίδα των μικρότερων. Όλες αυτές οι διαφορές μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά συγκρούονται μεταξύ τους.

Διαφορές στις προσωπικότητες τους

Οι ιδιοσυγκρασίες των παιδιών σας και οι μοναδικές προσωπικότητές τους παίζουν μεγάλο ρόλο στο πόσο ταιριάζουν μεταξύ τους. Για παράδειγμα, εάν ένα παιδί είναι χαλαρό και ένα άλλο κουράζεται εύκολα, μπορεί συχνά να έρθουν σε ρήξη για αυτό. Παρομοίως, ένα παιδί που είναι ιδιαίτερα προσκολλημένο στους γονείς του και λαμβάνει εύκολα χάδια και αγκαλιές, μπορεί να δημιουργεί αίσθημα ζήλιας στο αδερφάκι του.

Ειδικές ανάγκες / άρρωστα παιδιά

Μερικές φορές, οι ειδικές ανάγκες ενός παιδιού λόγω ασθένειας ή μαθησιακών / συναισθηματικών προβλημάτων μπορεί να απαιτούν περισσότερο χρόνο. Άλλα παιδιά μπορεί να εκλάβουν διαφορετικά αυτήν την διαφορετικότητα και να ενεργήσουν έτσι ώστε να τραβήξουν την προσοχή του γονιού.

Πρότυπα

Ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς επιλύουν προβλήματα και διαφωνίες αποτελεί ισχυρό παράδειγμα για τα παιδιά. Επομένως, εάν εσείς και ο σύζυγός σας συγκρούεστε με τρόπο που να είναι σεβαστός, παραγωγικός και όχι επιθετικός, αυξάνετε τις πιθανότητες τα παιδιά σας να υιοθετήσουν αυτές τις τακτικές όταν αντιμετωπίζουν προβλήματα μεταξύ τους. Εάν τα παιδιά σας, όμως σας βλέπουν να φωνάζετε, να χτυπάτε τις πόρτες και να διαφωνείτε δυνατά όταν έχετε προβλήματα, θα υιοθετήσουν αυτές τις κακές συνήθειες  και τα ίδια.

Πως να αντιδράσετε

Ενώ μπορεί να είναι φυσιολογικό για τα παιδιά να μαλώνουν, σίγουρα δεν είναι ευχάριστο για κανέναν στο σπίτι. Οπότε καλό θα είναι την επόμενη φορά που θα χρειαστεί να κάνετε τον… διαιτητή να αντιδράσετε κάπως έτσι:

Όποτε είναι δυνατόν, μην εμπλακείτε, εκτός αν υπάρχει κίνδυνος σωματικής βλάβης. Εάν παρεμβαίνετε πάντα, κινδυνεύετε να δημιουργήσετε άλλα προβλήματα. Τα παιδιά μπορεί να αρχίσουν να περιμένουν τη βοήθειά σας αντί να μάθουν να επιλύουν τα προβλήματα μόνα τους. Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος το ένα παιδί να νομίζει ότι το άλλο «προστατεύεται» από εσάς. Γι’ αυτό καλύτερα να τους ενθαρρύνετε να επιλύσουν μόνοι τους το θέμα που έχει προκύψει. Μην εστιάζετε υπερβολικά στο να καταλάβετε ποιο παιδί φταίει. Ο τσακωμός χρειάζεται δύο άτομα, οπότε όποιος εμπλέκεται είναι εν μέρει υπεύθυνος. Και τέλος προσπαθήστε να δημιουργήσετε μια ισότιμη κατάσταση.

Θυμηθείτε, πως όταν τα παιδιά μαλώνουν λεκτικά, μαθαίνουν σημαντικές δεξιότητες που θα τους εξυπηρετήσουν αργότερα, όπως το πώς να συμβιβάζονται, πως να διαπραγματεύονται ή πως να ελέγχουν τις επιθετικές παρορμήσεις.

Βullying μεταξύ των αδερφών

Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Νιού Χάμσαϊρ (UNH) κατέληξαν στο ότι η επιθετικότητα μεταξύ των αδελφών μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά θέματα ψυχικής υγείας στα παιδιά και να προκαλέσει παρόμοιες επιπτώσεις με το bulling από έναν συμμαθητή στο σχολείο. Σύμφωνα με την έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Pediatrics, περίπου το 32% των παιδιών αναφέρουν ότι έχουν πέσει θύματα εκφοβισμού από τα αδέρφια τους τον τελευταίο χρόνο.

Τα παιδιά κάτω των 9 ετών παρουσίασαν τη μεγαλύτερη ψυχική δυσφορία – δείχνοντας σημάδια κατάθλιψης, άγχους και θυμού – αλλά όλες οι ηλικιακές ομάδες επηρεάστηκαν με κάποιο τρόπο. Ο τσακωμός περιλάμβανε χτυπήματα ή κλοτσιές χωρίς τραυματισμό, κλοπή ή σπάσιμο ενός παιχνιδιού, ή κάποιο τρόπο όπου ο ένας αδερφός έδειχνε στον άλλον πως είναι ανεπιθύμητος.

Ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς επιλύουν προβλήματα και διαφωνίες αποτελεί ισχυρό παράδειγμα για τα παιδιά.

Η επικεφαλής της μελέτης Corinna Jenkins Tucker, αναπληρώτρια καθηγήτρια οικογενειακών μελετών στο UNH, δήλωσε ότι ακόμη και ένα περιστατικό εκφοβισμού θα μπορούσε να επηρεάσει την ψυχική υγεία ενός παιδιού. «Τα αδέλφια θα έχουν διαφωνίες, αλλά υπάρχουν πιο εποικοδομητικοί τρόποι αντιμετώπισης».

Η Jenkins Tucker και άλλοι ερευνητές στο Κέντρο Έρευνας για τα Εγκλήματα κατά Παιδιών της UNH κατέληξαν στο συμπέρασμά τους αναλύοντας δεδομένα από δείγματα 3.599 παιδιών, ηλικίας από 1 μήνα έως 17 ετών, στην Εθνική Έρευνα για την Έκθεση των Παιδιών στη Βία. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω συνεντεύξεων γονιών και παιδιών.

«Όταν τα αδέλφια χτυπούν το ένα το άλλο, είναι κάτι τελείως διαφορετικό από ό, τι αν αυτό συνέβαινε μεταξύ συνομηλίκων», είπε η Jenkins Tucker. «Συχνά, θεωρείται κάτι φυσιολογικό ή ακίνδυνο, αλλά δεν είναι. Μερικοί γονείς πιστεύουν λανθασμένα ότι είναι ωφέλιμο, ως καλή εκπαίδευση για την αντιμετώπιση επιθέσεων σε άλλες σχέσεις», τόνισε η επικεφαλής της έρευνας.

Πηγές: Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού, kidshealth.org, pbs.org, centerforparentingeducation.org

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ

Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τις πιθανότητες να αποκτήσετε δίδυμα

Τα δίδυμα μπορεί να είναι το όνειρο σας παρόλο που οι πιθανότητές για διπλή εγκυμοσύνη είναι λίγες, υπάρχουν όμως ορισμένοι παράγοντες που θα μπορούσαν...

Βάλτε από νωρίς τα παιδιά στον κόσμο των επιτραπέζιων

Τα επιτραπέζια παιχνίδια δεν είναι απλώς ένα ταμπλό, δύο ζάρια, πέντε-έξι πιόνια και 60-70 κάρτες. Είναι ένας συνδυασμός πραγμάτων, η φαντασία του δημιουργού, η...

Πώς θα κρατήσετε δροσερά τα μωρά σας το καλοκαίρι

Τις μέρες του καλοκαιριού ο υδράργυρος «χτυπάει» κόκκινο. Η ζέστη είναι αφόρητη για όλους, και ειδικότερα για τα μωράκια που είναι ευαίσθητα σε αυτή, πρέπει να βρούμε τρόπους για...

H επιλόχειος κατάθλιψη «χτυπά» και τους μπαμπάδες

Μετά τη γέννηση ενός μωρού δεν είναι μόνο οι μητέρες αλλά και οι μπαμπάδες που μπορεί να παρουσιάσουν κατάθλιψη. Μία νέα έρευνα, δημοσιευμένη στο περιοδικό...

Τα παιδιά θύματα βίας ή τραυματικής εμπειρίας γερνούν πιο γρήγορα

Τα παιδιά που έχουν βιώσει βία ή άλλη τραυματική εμπειρία, φαίνεται να γερνάνε πιο γρήγορα, μπαίνουν πιο νωρίς στην εφηβεία και δείχνουν πιο έντονα...